Pseudomorfosen, Ernst Burke

Wetenschap

Wie kent ze niet, of heeft ze niet, de gelige tot roestbruine stukken van goethiet met de karakteristieke kristalvormen van pyriet (zie foto onderaan deze pagina) of marcasiet, terwijl die mineralen een goudgele metaalglans hebben? Abraham Gottlob Werner noemde die merkwaardige raadsels al vóór 1800 in het Duits Afterkrystalle, in het Nederlands schijnkristallen. René-Just Haüy noemde ze in ... Lees meer

Wie kent ze niet, of heeft ze niet, de gelige tot roestbruine stukken van goethiet met de karakteristieke kristalvormen van pyriet (zie foto onderaan deze pagina) of marcasiet, terwijl die mineralen een goudgele metaalglans hebben? Abraham Gottlob Werner noemde die merkwaardige raadsels al vóór 1800 in het Duits Afterkrystalle, in het Nederlands schijnkristallen. René-Just Haüy noemde ze in 1801 in het Frans pseudomorphoses, naar de Griekse woorden pseudo (= vals) en morphè (= vorm). Het zijn lichamen met een vals en bedrieglijk voorkomen, omdat zij goed herkenbare vreemde vormen hebben, die ze als het ware aan andere voorwerpen ontfutseld hebben. De nieuwe substantie (bv. goethiet) heeft geleidelijk de plaats ingenomen die eerder door een andere was bezet (bv. pyriet of marcasiet), maar met behoud van de originele vorm.
De door Haüy gegeven naam had rond 1850 internationaal gewonnen
van die van Werner, en daarom spreken we ook in het Neder-lands over pseudomorfosen. Het gegeven voorbeeld noemen we in het kort “goethiet na pyriet/marcasiet”, voluit eigenlijk “goethiet pseudomorf naar de vorm van pyriet/marcasiet”. Clifford Frondel in 1935 en Si & Anne Frazier in 2005 hebben het begrip pseudomorfose uitgebreid tot mineralen die ook andere zaken dan mineralen vervangen hebben, bv. versteend hout of het standbeeld van Silvius Brabo op de Grote Markt in Antwerpen. In de lezing komen alle verschillende types van pseudomorfosen aan bod, inclusief die met in het verleden uit de hand gelopen namen als paramorfose, perimorfose, epimorfose en pleromorfose.

Bron: UiTinVlaanderen.be

Toon kaart Elzenhof
Kerkplein
2650 Edegem
vrijdag 11 oktober 2019 van 19:00 tot 22:30
Mineralogische Kring Antwerpen vzw
gratis
mka@minerant.org
www.minerant.org